Nowo wybrany prezydent Ukrainy Wiktor Janukowycz odbył swoją pierwszą zagraniczną podróż, w trakcie której spotkał się w Brukseli z przedstawicielami instytucji europejskich – José Manuel Barroso, Herman Van Rompuy, Jerzym Buzkiem i Catherine Ashton. Wizyta miała charakter zapoznawczy – obie strony, zarówno Unia Europejska jak i Ukraina, pod warstwą ciepłych stwierdzeń, przeprowadziły rozpoznanie stanowisk.
Z punktu widzenia Janukowycza, wybór spotkania z politykami w Brukseli w pierwszej kolejności niż w Moskwie, miało na celu złamanie swojego wizerunku jako prorosyjskiego polityka. Ważne było przekonanie unijnych partnerów, że zostanie utrzymane status quo we wzajemnych relacjach. Postawa prezydenta Ukrainy spotkała się z ciepłymi komentarzami ze strony UE - Jose Barroso zapewnił go, że jest "wśród przyjaciół Ukrainy", a Jerzy Buzek oświadczył, że „potrzebujemy siebie nawzajem i musimy być tak blisko, jak to możliwe.”
Poparcie Unii jest niezwykle ważne dla Ukrainy w związku z kryzysem gospodarczym – kluczowe jest pozyskanie kolejnych kredytów z Międzynarodowego Funduszu Walutowego, czy też dodatkowych funduszy z UE. Janukowycz też musi brać pod uwagę nastroje ukraińskiej opinii publicznej i biznesu – prawie połowa obywateli Ukrainy popiera integrację z UE a wymiana handlowa z państwami członkowskimi jest znacząca. W tym kontekście jego sukcesem byłoby doprowadzenie do zniesienie wiz do Unii - w trakcie wizyty ustalone zostało, że do końca bieżącego roku Ukraina i UE będą starały się podpisać mapę drogową liberalizacji reżimu wizowego.
Prounijne deklaracje Janukowycza nie oznaczają jednak, że zamierza on pogarszać stosunki Ukrainy z Rosją – wręcz przeciwnie, będą one traktowane równorzędnie. Według słów prezydenta „Ukraina będzie mostem między Wschodem a Zachodem”. Co to będzie oznaczać w praktyce, okaże się w trakcie kolejnej wizyty zagranicznej w Moskwie w dniu 5 marca. Dla elit biznesowych Ukrainy istotne jest przede wszystkim utrzymywanie niskich cen gazu, co może motywować do wielu ustępstw na rzecz Rosji. Pytaniem otwartym pozostaje więc, na ile obecny prezydent będzie prowadził politykę „między młotem a kowadłem” względem Unii i Rosji, a na ile rzeczywiście integrował Ukrainę ze strukturami europejskimi.
Z perspektywy Unii Europejskiej najważniejsza jest stabilizacja największego kraju wśród byłych republik radzieckich za swoją wschodnią granicą. Barroso przedstawił Ukrainie jasną ofertę - ustanowienie "strefy wolnego handlu”, poparcie Brukseli dla zatwierdzenia przez Międzynarodowy Fundusz Walutowy pakietu pomocowego dla Ukrainy oraz członkostwo w Traktacie Energetycznym. Ta oferta jest warunkowana jednak realizacją przez Ukrainę reform gospodarczych, walki z korupcją, a także przyjęcia nowego, zgodnego z unijnym, ustawodawstwa dotyczącego gazu. W odpowiedzi Janukowycz zapewnił wdrażanie koniecznych reform oraz wywiązywanie się z zobowiązań w zakresie nieprzerwanych dostaw gazu do Europy.
Przedstawiciele instytucji unijnych z ulgą przyjęli też brak roszczeń nowego prezydenta do członkostwa Ukrainy w UE. Janukowycz wskazał, że "dynamika tego procesu zależy także od gotowości Unii Europejskiej". Takie stanowisko wydaje się tworzyć bardziej koncyliacyjną atmosferę do negocjacji. Ponadto, w sytuacji braku politycznego przyzwolenia wśród państw członkowskich na zainicjowanie takiego procesu oraz destabilizacji gospodarczej i politycznej, domaganie się członkostwa przez Ukrainę pozostaje bezcelowe. Do dyskursu o członkostwie będzie można wrócić w przypadku kiedy Ukraina odzyska wiarygodność w stosunkach z UE. Aktualnie ważne będzie sprawne negocjowanie z ukraińskiej strony nowej umowy stowarzyszeniowej i map drogowych liberalizacji systemu wizowego.
W perspektywie krótkoterminowej istotna będzie więc sprawdzalność deklaracji ukraińskiego prezydenta, że „W naszych relacjach UE - Ukraina trzeba mniej mówić, a więcej robić. Ja nigdy nie byłem euroromantykiem, ale europragamtykiem”. Do tej pory Ukraina niewiele zrobiła, żeby zintegrować się z Unią, głównie ze względu na brak stabilizacji politycznej. Jeśli prezydentura Janukowycza zapewni polityczne status quo i rozpocznie sukcesywnie wdrażać reformy, jest szansa na zawężanie relacji z UE metodą „małych kroków”.
INDEKSY GIEŁDOWE - POLSKA
